چه شده است كه از ميان 8 سياره و ده‌ها سياركي كه در منظومه شمسي گرد خورشيد در گردشند، فقط روي زمين حيات هوشمند و تكامل يافته شكل گرفته است؟ بودن شما كه اكنون در حال خواندن اين سطرها هستيد، روي زمين آيا فقط يك تصادف بوده است؟

دانشمندان اين‌گونه نمي‌گويند. بي‌شك عوامل بسياري در شكل‌گيري حيات كنوني زمين نقش داشته است. شرايط مختلف دست در دست هم داده‌اند تا چنين موجوداتي اينجا به وجود آيند. وجود آب مايع، فشار و دماي جو، وجود ملكول‌هاي خاص و... بي تاثير نبوده است. هر يك از اين عوامل بسيار ظريف و دقيق كنار هم قرار گرفته‌اند تا حيات شكل بگيرد. اقليم و شرايط آب و هوايي مناسب هم از مواردي است كه وجودش براي شكل‌گيري حيات و پايداري آن ضروري به حساب مي‌آمده است.
اگر زمين كمي به خورشيد نزديك‌تر يا كمي دورتر بود، يا اگر ملكول‌هاي موجود در جوش كمي متفاوت بود و دماي سطح زمين تغيير مي‌كرد هرگز حيات به اين شكل قادر نبود روي آن شكل بگيرد و پايدار بماند. تغيير اقليم در هر زماني كه رخ دهد موجب خواهد شد در حيات و محيط زيست زمين تغييرات عظيمي رخ دهد. تغيير اقليم يعني هرگونه تغيير بارزي در اندازه گيري اقليم (از جمله دما، ميزان بارش يا باد) كه براي مدتي طولاني (چند دهه يا بيشتر) باقي بماند.

در تاريخ چند ميليارد ساله زمين تغييرات اقليمي بسياري رخ داده است؛ مانند عصر يخبندان يا دوره گرم شدن زمين. تغييرات كوچكي در مدار زمين يا تغيير شدت تابش نور خورشيد ميزان نور رسيده از خورشيد را تغيير مي‌دهد كه موجب تغيير اقليم مي‌شود. تغييرات جريان‌هاي اقيانوسي دماي سطح زمين را كم يا زياد مي‌كند. حتي فوران‌هاي آتشفشاني با فرستادن غبار و گاز به جو زمين موجب تغيير اقليم مي‌شوند. فوران آتشفشان تامبورا در اندونزي در سال 1815 دماي جهاني را حدود 3 درجه سانتي گراد كاهش داد.

از چند دهه گذشته بار ديگر زمين شاهد دوره جديد تغيير اقليم است؛ اما اين بار تغييرات ناشي از عوامل طبيعي نيستند. اين بار موجودي به نام انسان در حال تغيير اقليم زمين است و حال آن‌كه خود خبر ندارد چنين تغييري ممكن است پايان بخش ادامه حيات خودش شود.

آيرن شيدايي‌